SPORTS & YAŞAM DERGİSİ

OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARINDA ŞİŞMANLIK

OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARINDA  ŞİŞMANLIK

 

Okul çağı dönemi; büyüme-gelişme ve öğrenme süreçlerini kapsayan, bireylerin tüm yaşamını etkileyecek beslenme alışkanlıklarının şekillendiği ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazanıldığı, bu nedenle de yeterli ve dengeli beslenmenin büyük önem kazandığı bir dönemdir. Yeterli ve dengeli beslenme; vücudun büyümesi, dokuların çalışması ve yenilenmesi için gerekli olan besin öğelerinin yeterli miktarlarda alınması ve vücutta uygun şekilde kullanılması anlamına gelmektedir. Bu yaş grubu çocuklarda yeterli ve dengeli beslenme ile bedensel, ruhsal, sosyal gelişim ve okul başarısı olumlu yönde etkilenmektedir. Bu nedenle besin öğeleri vücudun gereksinimlerini karşılayacak düzeyde alınmaz, besin içeriği açısından uygun seçimler yapılmazsa veya vücut gereksiniminin üzerinde alınırsa yetersiz ve dengesiz beslenme durumu ortaya çıkmaktadır. Son yıllarda okul çağı çocuklarında büyük bir artış gösteren en önemli sorunlardan birisi vücudun gereksinimi üzerinde enerji alımına bağlı olarak ortaya çıkan şişmanlık veya obezite durumudur. Çocuklarımız için büyük risk teşkil eden bu hastalığın nedenlerini, etkilerini ve nasıl tedavi edileceğini sizler için açıkladık.
 
Okul Çağı Çocuklarında Görülen Şişmanlığın Nedenleri;
 
Atıştırmalık olarak sağlıksız ve besin içeriği açısından kaliteli olmayan, fast-food diye adlandırılan besinlere yönelimin artması;
 
Anne- babaların çocukların besin tüketimini sağlamak adına şeker oranı yüksek besin öğelerini ödül olarak sunmaları;
 
Anne-babaların yanlış ve sağlıksız besin tüketim alışkanlıklarına sahip oluşu ve çocuğun anne-babayı örnek alması;
 
Ailenin beslenme konusunda bilinçli olmaması ve çocuğa zaman ayıramayaşı;
 
Okullarda sağlıklı ve güvenli besinlere ulaşmanın zorluğu;
 
Öğün saatlerinin düzenli olmaması, öğün atlama ve buna bağlı olarak diğer öğünlerde aşırı yemek yeme;
 
Uyku sürelerinin kısalması;
 
Şehirleşmeye bağlı olarak yeşil alan ve oyun alanlarının azalması;
 
Televizyon,bilgisayar başında geçirilen sürelerin uzaması;
 
Fiziksel aktivite yetersizliği (okula servis ile gidip-gelme, merdiven yerine asansör veya yürüyen merdiven kullanımı, 
 
Şeker içeriği yüksek besin ve içecek tüketiminin artması;
 
Meyve-sebze tüketiminin yetersiz olması;
 
Kısa süren ders araları nedeniyle çocukların çabuk hazırlanan, hızlı tüketilen besinlere yönelmesi;
 
Besinlerin iyice çiğnenmeden hızlı bir şekilde tüketilmesi;
 
Aile büyüklerinin çocuğu küçük yaşta aşırı besin tüketimine yönlendirmesi ve sağlıksız bol kalorili besinlerin verilmesi;
 
Televizyonda kalorili ve sağlıksız besinlerin satışını artırmaya yönelik reklamların yer alması;
 
 
Şişmanlığın Etkileri ve Sebep Olabileceği Hastalıklar;
 
Obezite; vücudun gereksinimi üzerinde kalori tüketimine bağlı olarak vücutta aşırı yağ artımıyla ortaya çıkan, çevresel etmenlerle tetiklenen kronik bir hastalıktır. Okul çağı obezitesinin gelişmesinde ki en önemli faktörlerden biri aşırı şeker ve yağ içeren besinlerin tüketimidir. Basit karbonhidratlar olarak adlandırlan şeker oranı yüksek çikolata, şeker, gofret gibi besinlerin tüketimi
kan şekerinin hızlı bir şekilde yükselmesini ve akabinde aynı hızda düşmesini sağlayan bir etki mekanizmasına sahiptirler. Bu nedenle; ders öncesi veya ders aralarında tüketilen şekerli besinler çocuğun kan şekeri seviyesinde dalgalanmalar meydana getirerek dikkat kaybına ve buna bağlı olarak ders takibini de zorlaştırmaktadır. Kan şekeri seviyesinde ani düşüşler çocuğun tekrar açlık hissetmesine ve tekrar aynı besinlere yönelmesine neden olacak ve sağlıksız bir kısır döngü oluşacaktır. Bu sağlıksız kısır döngü sonucunda çocuklarda vücut ağırlığı artacak ve önlem alınmazsa sağlığı tehdit eder boyutlara ulaşacaktır.
 
Vücut ağırlığındaki artışa bağlı olarak bazı çocuklarda hemen bazlarında ise ilerleyen yaşlarda ortaya çıkabilecek kroner kalp hastalıkları, diyabet, hipertansiyon, dislipidemi, karaciğer yağlanması, kanser, nefes darlığı, uyku apnesi, ortopedik problemler gibi bir çok sağlık problemine neden olacaktır.
 
OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARINDA ŞİŞMANLIĞI ÖNLEMEYE YÖNELİK YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ
 
Ailede başta anne, baba ve çocuk olmak üzere diğer aile bireylerine de besin seçimi, hazırlama, pişirme ve saklama yöntemleri ile ilgili yeterli bilinç düzeyini sağlayacak eğitimler verilmeli;
 
Çocuğun gereksinimi kadar (fazlasını veya azını değil) besin tüketimi sağlanmalı;
 
Kahvaltının mutlaka yapılması sağlanmalı;
 
Öğün atlanmamasına özen gösterilmeli, en az 3 ana- 3 ara öğün yapılmalı;
 
Çocuğun tek tip besinlere yönelmesi engellenmeli, öğünlerinde besin çeşitliliği sağlanmalı;
 
Şeker ve şekerli besinlerin tüketimi azaltılmalı;
 
Fast-food gibi sağlıksız besin seçimlerinden kaçınılmalı;
 
Sebze ve meyve tüketim alışkanlığı kazandırılmalı;
 
Televizyon ve bilgisayar başında geçirilen süre miktarı azaltılmalı;
Çocuğu sevdiği veya seveceği bir spor dalına yönlendirerek düzenli olarak fiziksel aktivite yapması sağlanmalı;
 
Asansör yerine merdiven kullanılmalı, yakın mesafelere yürüyerek gidilmeli;
 
Asitli ve şeker içeren içecekler, hazır meyve suları gibi içeceklerin yerine süt, ayran gibi besleyici içeriği yüksek besin tüketimi sağlanmalı;
 
Çocuğa yavaş yemek yeme alışkanlığı kazandırılmalı;
 
Çocuk için yemek pişirilmeli, çocuğa dışarıdan beslenme alışkanlığı  kazandırılmamalı;
 
Su içme alışkanlığı kazandırılmalı;
 
Okul kafeterya, yemekhane ve kantinlerinde ürün çeşitliliğinin sağlanması, meyve ve sebze içeriği yüksek menülerin planlanması konusunda taleplerde bulunulmalı;
 
Mümkünse beslenme çantası hazırlanmalı, okul saatleri süresince sağlıklı besin tüketimi sağlanmalı;
 
Çocuğa gününü nasıl planlanacağı öğretilmeli ve bu planın içinde her zaman beslenme, oyun, uyku ve egzersize yeterli vakit ayırması sağlanmalı;